LOTGENOTEN
“Nee, ik wil niet alleen in een appartementje wonen, ik wil in een groep.” Mijn zus is na de crisisplaatsing gedecideerd over haar woonwensen. “Als je alleen woont is de leiding de baas over je en daar kun je nooit tegenop”. Voor iemand die zo afhankelijk is als mijn zus, is het fijn als er verschillende partijen zijn die voor jouw belangen op kunnen komen. Haar zussen ziet ze als een belangrijke machtspartij, die een goed woordje voor haar kunnen doen bij de leiding. De begeleiders kunnen haar op hun beurt beschermen tegen de door haar ervaren bemoei- en regelzucht van haar familie.
De medebewoners vormen een belangrijke derde partij. Mijn zus spreekt over hoe de medebewoners voor haar in de bres kunnen springen als ze zich onrechtvaardig behandeld zou voelen. Ik zie een revolte voor me à la “One Flew Over the Cuckoo’s Nest”, met mijn slimme zus als Jack Nicholson aan het hoofd van de troepen.
Eigenaardigheden
Over ontsporingen bij haar lotgenoten is mijn zus mild. Bang is ze niet: “Je moet gewoon zorgen dat je niet in de weg loopt.” Ook al maakt ze zich geen zorgen over haar eigen veiligheid, ze neemt wel haar voorzorgmaatregelen: “Die halskettingen moet jij maar meenemen. In de psychiatrie moet je niets om je nek dragen, daar kunnen ze zich aan vastpakken en je er dan mee smoren”. Ze leert alle eigenaardigheden van haar medebewoners kennen en vindt een manier om er mee om te gaan. Er is één ding waar ze niet aan kan wennen. De bewoners van deze ouderenafdeling komen en gaan, door overplaatsing, maar nog vaker door overlijden: “Ik had er niet op gerekend dat er wisselingen zouden zijn. Drie nieuwen, dat vind ik moeilijk. Ik heb het al druk met aan tafel gaan, met eten en met bewegen.”
Wandelend over het terrein van de GGZ valt op hoeveel sociale contacten mijn zus hier heeft. Ze wordt regelmatig bij haar naam genoemd en vriendelijk gedag gezegd. Ze wordt er gekend en gezien, zonder dat ze daar ingewikkelde sociale relaties voor hoeft aan te gaan. Ze blijft nooit staan voor een praatje, maar beantwoordt alle vriendelijke begroetingen in even aardige bewoordingen.
Samen zwijgen
Op de hoek van haar gebouw zit R op zijn vaste stekkie buiten te roken. Ook hij kent mijn zus en haar gewoontes. Zo houdt ze van zwijgen, wat ze regelmatig op krachtige toon verkondigt en waarna zij zelf dat zwijgen meestal direct doorbreekt en luidkeels het woord voert. In het voorbijgaan roept R op steeds hardere toon: “ Dag A, zullen we samen zwijgen? Zullen we samen zwijgen? Zullen we samen zwijgen? ZULLEN WE SAMEN ZWIJGEN? ..…” Verderop horen we hem nog steeds. Mijn zus kan er om lachen. Ze kan er niet meer mee ophouden, op keiharde toon herhaalt ze, op dezelfde geluidssterkte als R: “HA HA HA HA HA HA HA HA HA….”. Mij rest niets dan er het zwijgen toe te doen.
Deze column verscheen in Ypsilon Nieuws 3 / 2026 met linosnede van Edith Brouwer


.png)



Opmerkingen